اگر بخواهیم خیلی روشن بگوییم، تفاوت اسکلرال لنز با کنتاکت لنز در اندازه، محل قرارگیری، کاربرد و نحوه تعامل آنها با سطح چشم است. اسکلرال لنز بزرگتر است و بهجای قرار گرفتن مستقیم روی قرنیه، روی بخش سفید چشم یعنی صلبیه تکیه میکند. فضای میان لنز و قرنیه نیز با محلول پر میشود.
به همین دلیل، این لنز میتواند در برخی افراد با قرنیه نامنظم، خشکی شدید چشم یا مشکلات سطح چشم کاربرد داشته باشد. کنتاکت لنزهای معمولی معمولاً کوچکتر هستند و مستقیماً روی قرنیه قرار میگیرند. البته انتخاب بین این دو فقط به راحتی یا قیمت محدود نمیشود.
شکل قرنیه، وضعیت لایه اشکی، سلامت سطح چشم و هدف از استفاده باید بررسی شود. در ادامه، تفاوتهای مهم این دو نوع لنز را از نظر کاربرد، راحتی، مراقبت و شرایط مناسب استفاده بررسی میکنیم تا انتخاب آگاهانهتری داشته باشید.
تفاوت اسکلرال لنز با کنتاکت لنز چیست؟ بررسی ۷ تفاوت اصلی
وقتی قرار است بین دو نوع لنز انتخاب کنید، فقط نمره چشم تعیینکننده نیست. تفاوت اسکلرال لنز با کنتاکت لنز از همان محل قرارگیری روی چشم شروع میشود و تا کاربرد، راحتی، مراقبت و شرایط مناسب استفاده ادامه پیدا میکند. لنز اسکلرال معمولاً قطر بیشتری دارد و روی صلبیه، یعنی بخش سفید چشم، قرار میگیرد.
در نتیجه قرنیه داخل فضای زیر لنز قرار میگیرد و با یک لایه محلول پوشانده میشود. در مقابل، بسیاری از کنتاکت لنزهای رایج مستقیماً روی قرنیه قرار میگیرند. این تفاوت ساختاری باعث میشود اسکلرال لنز در شرایطی مانند قرنیه نامنظم یا بعضی مشکلات سطح چشم کاربرد ویژهای داشته باشد.
یک مرور علمی منتشر شده در سال ۲۰۲۴ نیز کاربرد اسکلرال لنز را در قرنیههای نامنظم و بیماری خشکی چشم بررسی کرده است. البته شواهد مربوط به استفاده از آن برای خشکی چشم بدون بینظمی قرنیه همچنان محدود گزارش شده است. در ادامه، تفاوتهای مهم این دو گزینه را از نظر محل قرارگیری، کاربرد، راحتی و تأثیر بر خشکی چشم بررسی میکنیم.
اسکلرال لنز یا کنتاکت لنز معمولی؛ هر کدام روی کدام بخش چشم قرار میگیرند؟
مهمترین تفاوت این دو لنز، نحوه قرارگیری آنها روی چشم است. در واقع، تفاوت اسکلرال لنز با کنتاکت لنز از همین محل قرارگیری آغاز میشود. کنتاکت لنزهای معمولی، بهویژه انواع نرم، برای قرارگیری روی سطح قرنیه طراحی شدهاند. اما اسکلرال لنز قطر بزرگتری دارد و بخش اصلی تکیهگاه آن روی صلبیه قرار میگیرد. بنابراین قرنیه با سطح پشتی لنز تماس مستقیم ندارد.
این طراحی یک فضای مایع بین قرنیه و لنز ایجاد میکند. این فضای پر از محلول میتواند سطح قرنیه را بهصورت مداوم مرطوب نگه دارد. در قرنیههای نامنظم نیز سطح داخلی لنز میتواند یک سطح اپتیکی منظمتر در مقابل قرنیه ایجاد کند. مرور منتشر شده در Journal of Clinical Medicine در سال ۲۰۲۴ نیز همین ویژگی را یکی از مبانی استفاده از اسکلرال لنز در بیماریهای سطح چشم و قرنیه نامنظم معرفی کرده است.
برای درک سادهتر تفاوت، میتوان ساختار دو نوع لنز را اینطور مقایسه کرد:
| ویژگی | اسکلرال لنز | کنتاکت لنز معمولی |
| محل تکیه | عمدتاً صلبیه | معمولاً قرنیه |
| اندازه | بزرگتر | معمولاً کوچکتر |
| تماس مستقیم با قرنیه | ندارد | بسته به نوع لنز وجود دارد |
| فضای مایع روی قرنیه | دارد | معمولاً به این شکل نیست |
| فیت تخصصی | اهمیت زیادی دارد | بسته به نوع لنز متفاوت است |
البته همه کنتاکت لنزها ساختار یکسانی ندارند و عبارت «کنتاکت لنز» گروههای مختلفی از لنزهای نرم و سخت را شامل میشود. بنابراین مقایسه باید بر اساس نوع دقیق لنز انجام شود. برای آشنایی با جزئیات فیت و استفاده، مطالعه مطلب نحوه استفاده لنزهای اسکلرال نیز میتواند برای کاربر مفید باشد.
تفاوت اسکلرال لنز با کنتاکت لنز از نظر کاربرد؛ اصلاح دید یا محافظت از سطح چشم؟
اسکلرال لنز را نباید صرفاً یک جایگزین بزرگتر برای کنتاکت لنز معمولی دانست. کاربرد این لنز میتواند فراتر از اصلاح عیوب انکساری باشد. یکی از مهمترین موارد استفاده آن، اصلاح دید در افرادی است که قرنیه نامنظم دارند. قوز قرنیه، برخی انواع اکتازی قرنیه و بینظمی قرنیه پس از جراحی از جمله شرایطی هستند که ممکن است استفاده از اسکلرال لنز در آنها مطرح شود.
در یک مطالعه منتشرشده در Eye & Contact Lens در سال ۲۰۲۲، ۱۹ فرد دارای قرنیه نامنظم پس از جراحی انکساری بررسی شدند. این پژوهش نشان داد تفاوت اسکلرال لنز با کنتاکت لنز میتواند در چنین شرایطی قابلتوجه باشد؛ زیرا استفاده از اسکلرال لنز پس از ناموفق بودن سازگاری با کنتاکت لنزهای معمولی، با بهبود حدت بینایی و کاهش شاخص علائم سطح چشم همراه بود.
کاربردهای اسکلرال لنز را میتوان به شکل زیر خلاصه کرد:
- اصلاح دید در قرنیههای نامنظم
- کمک به ایجاد سطح اپتیکی منظمتر
- استفاده در برخی بیماریهای سطح چشم
- ایجاد یک مخزن مایع روی قرنیه
- کمک به محافظت از سطح قرنیه در برخی شرایط
با این حال، اسکلرال لنز برای همه افراد ضروری نیست. در فردی که تنها نزدیکبینی یا دوربینی معمولی دارد و سطح چشم سالمی دارد، ممکن است یک کنتاکت لنز معمولی انتخاب سادهتری باشد. در مقابل، شرایط پیچیدهتر قرنیه یا سطح چشم میتواند نیاز به ارزیابی تخصصی برای اسکلرال لنز ایجاد کند. در مطلب لنز اسکلرال دکتر توکلی نیز میتوان اطلاعات تکمیلی درباره این نوع لنز و کاربردهای آن را بررسی کرد.
برای خشکی چشم و قرنیه حساس، اسکلرال لنز چه تفاوتی با لنزهای معمولی دارد؟
خشکی چشم یکی از مهمترین مواردی است که تفاوت اسکلرال لنز با کنتاکت لنز را بیشتر نشان میدهد. اسکلرال لنز میتواند بین خود و قرنیه یک مخزن مایع ایجاد کند. این لایه مایع، قرنیه را از تماس مستقیم با سطح لنز جدا میکند و در برخی افراد میتواند به کاهش علائم و محافظت از سطح چشم کمک کند.
یک مرور علمی در سال ۲۰۲۴ در Journal of Clinical Medicine شواهد مربوط به استفاده از اسکلرال لنز برای خشکی چشم را بررسی کرد. نویسندگان گزارش کردند که برخی بیماران کاهش علائم و افزایش راحتی را تجربه کردهاند، اما تأکید کردند که شواهد برای استفاده از این لنز در خشکی چشم بدون بینظمی قرنیه هنوز محدود است.
همچنین مشکلاتی مانند کدرشدن مایع زیر لنز در طول روز، کاهش خیسشوندگی سطح لنز و دشواری فیت ممکن است ایجاد شود. در یک مرور دیگر درباره لنزهای تماسی در بیماریهای سطح چشم نیز اشاره شده است که لنزهای اسکلرال میتوانند با ایجاد محیط مرطوب و محافظت مکانیکی، در برخی بیماریهای سطح چشم مورد استفاده قرار گیرند.
بنابراین، اگر خشکی چشم دارید، نباید صرفاً بر اساس احساس راحتی یک لنز را انتخاب کنید. شدت خشکی، وضعیت قرنیه، میزان تولید اشک و سلامت سطح چشم باید بررسی شود. اگر هدف شما استفاده درمانی یا تخصصی از لنز است، ارزیابی توسط چشمپزشک یا متخصص لنزهای تماسی اهمیت بیشتری پیدا میکند. برای آشنایی بیشتر با خدمات و ارزیابیهای تخصصی میتوانید به چشم پزشکی پرتو مراجعه کنید.
اسکلرال لنز در برابر کنتاکت لنز؛ کدامیک برای قرنیه نامنظم و قوز قرنیه کاربرد بیشتری دارد؟
در قرنیه نامنظم، انتخاب لنز فقط به شماره چشم مربوط نیست. شکل سطح قرنیه هم اهمیت زیادی دارد. در قوز قرنیه، برجستگی و نامنظمشدن قرنیه میتواند باعث ایجاد آستیگماتیسم نامنظم و افت کیفیت دید شود. در چنین شرایطی، تفاوت اسکلرال لنز با کنتاکت لنز اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ زیرا کنتاکت لنزهای معمولی همیشه نمیتوانند سطح اپتیکی مناسبی ایجاد کنند.
لنزهای سخت گازگذر قرنیهای و اسکلرال هر دو میتوانند برای اصلاح دید استفاده شوند، اما نحوه قرارگیری آنها متفاوت است. اسکلرال لنز روی صلبیه قرار میگیرد و روی قرنیه یک فضای مایع ایجاد میکند. این ساختار میتواند سطح اپتیکی منظمتری در برابر قرنیه ایجاد کند.
یک مطالعه روی بیماران مبتلا به قوز قرنیه نشان داد که اسکلرال لنز در مقایسه با لنز سخت قرنیهای، راحتی بیشتری ایجاد کرده است؛ با این حال، تفاوت معناداری در ترجیح نهایی دو گروه وجود نداشت. این مطالعه در Contact Lens and Anterior Eye منتشر شده است.
همچنین مطالعهای در سال ۲۰۲۳ نشان داد که اسکلرال لنز در بیماران مبتلا به قوز قرنیه توانسته بود برخی ابیراهیهای مرتبه بالاتر را بیشتر از لنز RGP کاهش دهد. پس نمیتوان یک لنز را برای همه بیماران مناسب دانست. شدت نامنظمی قرنیه، میزان بینایی مورد نیاز، تحمل لنز و نتیجه فیت باید بررسی شود. در موارد پیچیده، انتخاب نهایی بهتر است پس از ارزیابی تخصصی انجام شود.
تفاوت راحتی و سازگاری اسکلرال لنز با کنتاکت لنز معمولی چیست؟
راحتی لنز به اندازه آن محدود نمیشود. نوع لنز، شکل قرنیه، کیفیت اشک، نحوه فیت و حتی مهارت فرد در گذاشتن و برداشتن لنز روی تجربه نهایی اثر میگذارند. به همین دلیل، تفاوت اسکلرال لنز با کنتاکت لنز از نظر راحتی برای همه افراد یکسان نیست.
در اسکلرال لنز، تماس مستقیم با قرنیه وجود ندارد و لنز روی صلبیه قرار میگیرد. همین ویژگی میتواند برای برخی افراد، بهخصوص کسانی که قرنیه نامنظم دارند، راحتی بیشتری ایجاد کند. در یک مطالعه روی ۴۲۲ پاسخ از افراد مبتلا به قوز قرنیه، استفادهکنندگان از اسکلرال لنز رضایت بیشتری از راحتی و کیفیت دید نسبت به گروه استفادهکننده از لنزهای GP قرنیهای گزارش کردند. با این حال، هر دو گروه مشکلاتی مانند تاری یا کدرشدن دید و ناراحتی لنز را گزارش کردند.
از طرف دیگر، اسکلرال لنز به دلیل اندازه بزرگتر، ممکن است در ابتدا برای کاربر ناآشنا باشد. واردکردن محلول، قرار دادن لنز و خارجکردن آن به تمرین نیاز دارد. مرور علمی منتشرشده در سال ۲۰۲۵ نیز مشکلات مربوط به هندلینگ و سازگاری را از عوارض مهم گزارششده در استفاده از اسکلرال لنز معرفی کرده است.
بنابراین هنگام مقایسه راحتی، بهتر است این موارد را در نظر بگیرید:
- احساس جسم خارجی هنگام استفاده
- میزان خشکی یا سوزش چشم
- سهولت گذاشتن و برداشتن
- ثبات لنز روی چشم
- کیفیت دید در طول روز
- نیاز به تنظیم مجدد فیت
در نهایت، راحتترین لنز لزوماً برای همه یکسان نیست. فیت صحیح نقش مهمی در تجربه استفاده دارد.
نگهداری و استفاده روزانه اسکلرال لنز چه تفاوتی با کنتاکت لنز دارد؟
یکی از بخشهایی که نباید هنگام انتخاب لنز نادیده گرفته شود، مراقبت روزانه است. تفاوت اسکلرال لنز با کنتاکت لنز در نحوه مراقبت نیز دیده میشود. اسکلرال لنز به دلیل ساختار و روش استفاده، مراحل بیشتری نسبت به بسیاری از لنزهای نرم معمولی دارد. این موضوع بهخصوص برای فردی که برای نخستین بار از لنز استفاده میکند، اهمیت دارد.
اسکلرال لنز معمولاً هنگام قرار دادن روی چشم با محلول استریل و بدون نگهدارنده پر میشود. هدف این است که فضای بین لنز و قرنیه کاملاً با محلول مناسب پر شود. استفاده از آب معمولی یا محلول نامناسب میتواند خطر آلودگی و عوارض چشمی را افزایش دهد.
بعد از خارجکردن لنز نیز باید آن را طبق دستور متخصص تمیز و ضدعفونی کرد. لنز نباید با محلول باقیمانده یا محلول آلوده دوباره روی چشم قرار گیرد. مرور علمی مربوط به کاربرد پزشکی لنزهای تماسی نیز بر انتخاب صحیح محلول، روش استفاده، مراقبت و پیگیری منظم برای پیشگیری از عوارض تأکید دارد.
برای استفاده روزانه، این نکات اهمیت زیادی دارند:
- دستها پیش از تماس با لنز کاملاً شسته و خشک شوند.
- محلول مورد استفاده طبق دستور متخصص باشد.
- لنز با آب شیر تماس پیدا نکند.
- ظرف نگهداری طبق دستورالعمل تمیز و تعویض شود.
- در صورت درد، قرمزی یا افت ناگهانی دید، استفاده از لنز متوقف و چشم بررسی شود.
اسکلرال لنز در صورت مراقبت صحیح میتواند عملکرد مناسبی داشته باشد، اما بیتوجهی به بهداشت میتواند خطر عفونت را افزایش دهد. مرور منتشرشده در Survey of Ophthalmology نیز بر اهمیت آموزش بیمار و فیت صحیح برای کاهش عوارض تأکید کرده است.
تفاوت اسکلرال لنز با کنتاکت لنز از نظر هزینه، مراقبت و نیاز به فیت تخصصی
قیمت لنز تنها هزینهای نیست که باید هنگام انتخاب در نظر گرفته شود. نوع لنز، تعداد جلسات فیت، تجهیزات مورد نیاز و مراقبتهای بعدی میتوانند هزینه نهایی را تغییر دهند. به همین دلیل، مقایسه قیمت یک اسکلرال لنز با یک کنتاکت لنز معمولی بهتنهایی تصویر دقیقی ارائه نمیکند.
اسکلرال لنز معمولاً به فیت تخصصیتری نیاز دارد. تفاوت اسکلرال لنز با کنتاکت لنز در همین مرحله نیز اهمیت پیدا میکند. متخصص باید شکل قرنیه و صلبیه را بررسی کند و ارتفاع و نحوه قرارگیری لنز را ارزیابی کند. گاهی برای رسیدن به فیت مناسب، تغییر طراحی یا ساخت لنز جدید لازم است. مرور علمی مربوط به اسکلرال لنز نیز دشواریهای فیت و قرارگیری نامناسب را از عوامل مهم بروز عوارض میداند.
در یک مطالعه روی افراد مبتلا به قوز قرنیه، هزینه پرداختی سالانه نیز بین استفادهکنندگان از لنزهای GP و اسکلرال متفاوت گزارش شد؛ اما این دادهها مربوط به هزینههای بیماران در همان مطالعه و همان نظام درمانی بوده و نمیتوان آن را مستقیماً به قیمت خدمات در همه کشورها تعمیم داد.
در زمان برآورد هزینه بهتر است این موارد را کنار قیمت خود لنز بررسی کنید:
| عامل هزینه | اسکلرال لنز | کنتاکت لنز معمولی |
| فیت اولیه | معمولاً تخصصیتر | بسته به نوع لنز |
| محلول و مواد مراقبتی | موردنیاز | موردنیاز |
| جلسات بررسی | ممکن است بیشتر باشد | بسته به شرایط |
| تغییر فیت | در برخی موارد لازم است | بسته به نوع لنز |
| آموزش استفاده | اهمیت زیادی دارد | معمولاً سادهتر است |
بنابراین، قیمت پایینتر یک لنز لزوماً به معنی هزینه نهایی کمتر نیست. طول عمر، مراقبت، دفعات مراجعه و نیازهای خاص چشم نیز باید در نظر گرفته شوند.
چه زمانی اسکلرال لنز انتخاب میشود و چه زمانی کنتاکت لنز معمولی گزینه مناسبتری است؟
انتخاب لنز باید از وضعیت چشم شروع شود، نه از نام یک محصول. در بررسی تفاوت اسکلرال لنز با کنتاکت لنز نیز همین نکته اهمیت دارد. اگر فرد تنها برای اصلاح نزدیکبینی، دوربینی یا آستیگماتیسم معمولی به لنز نیاز داشته باشد و سطح چشم شرایط پیچیدهای نداشته باشد، انواع رایج کنتاکت لنز میتوانند یکی از گزینههای قابل بررسی باشند.
اما در برخی شرایط، اسکلرال لنز کاربرد متفاوتی پیدا میکند. مرورهای علمی، استفاده از این لنز را برای قرنیه نامنظم، قوز قرنیه، اکتازی پس از جراحی و برخی بیماریهای سطح چشم بررسی کردهاند.
برای تصمیمگیری، معمولاً باید چند عامل بررسی شود:
- شکل و میزان نامنظمی قرنیه
- کیفیت و میزان اشک
- حدت بینایی مورد انتظار
- سابقه استفاده از لنز
- توانایی فرد در گذاشتن و برداشتن لنز
- وضعیت سطح چشم
- نتیجه فیت آزمایشی
در قوز قرنیه نیز یک نسخه واحد برای همه افراد وجود ندارد. یک مرور درباره انواع لنزهای مورد استفاده در این بیماری نشان میدهد که لنزهای نرم، RGP، هیبرید و اسکلرال هر کدام میتوانند در شرایط مشخصی مطرح باشند و انتخاب به وضعیت قرنیه و نیاز فرد بستگی دارد.
بنابراین، تفاوت اسکلرال لنز با کنتاکت لنز را باید در کنار وضعیت واقعی چشم بررسی کرد. اگر فیت لنز مناسب نباشد، حتی یک لنز از نظر طراحی پیشرفته نیز ممکن است راحتی یا دید مطلوبی ایجاد نکند. معاینه و فیت تخصصی، بخش مهم تصمیمگیری است.
حرف آخر: تفاوت اسکلرال لنز با کنتاکت لنز
در نگاه اول، هر دو لنز برای اصلاح دید استفاده میشوند؛ اما تفاوت آنها فقط به شکل و اندازه محدود نیست. تفاوت اسکلرال لنز با کنتاکت لنز زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که فرد با مشکلاتی مانند قرنیه نامنظم یا خشکی شدید چشم روبهرو باشد. اسکلرال لنز با تکیه بر صلبیه، قرنیه را مستقیماً لمس نمیکند. فضای بین لنز و قرنیه نیز با محلول پر میشود. این ساختار میتواند به ایجاد یک سطح اپتیکی منظمتر و حفظ رطوبت سطح قرنیه کمک کند.
در مقابل، بسیاری از کنتاکت لنزهای معمولی مستقیماً روی قرنیه قرار میگیرند و برای اصلاح عیوب انکساری رایج طراحی شدهاند. بنابراین، نمیتوان گفت یک نوع لنز برای همه افراد مناسبتر است. انتخاب باید بر اساس وضعیت چشم و نیاز بینایی انجام شود.
اگر قصد استفاده از لنز دارید، معاینه چشم و فیت تخصصی اهمیت زیادی دارد. بهخصوص در بررسی تفاوت اسکلرال لنز با کنتاکت لنز، اندازهگیری دقیق و بررسی نحوه قرارگیری لنز روی چشم میتواند بر نتیجه نهایی اثر بگذارد. در نهایت، لنزی مناسبتر است که با شرایط واقعی چشم شما سازگار باشد؛ نه صرفاً گزینهای که ظاهر یا قیمت مناسبتری دارد.
سوالات متداول
۱. آیا اسکلرال لنز همان کنتاکت لنز است؟
اسکلرال لنز یکی از انواع لنزهای تماسی است، اما ساختار و نحوه قرارگیری آن با بسیاری از کنتاکت لنزهای معمولی تفاوت دارد. اسکلرال لنز روی صلبیه قرار میگیرد و قرنیه را لمس نمیکند.
۲. اسکلرال لنز برای قوز قرنیه مناسب است؟
اسکلرال لنز میتواند یکی از گزینههای اصلاح دید در قوز قرنیه باشد. این لنز با ایجاد یک سطح اپتیکی منظمتر میتواند به بهبود کیفیت دید در قرنیه نامنظم کمک کند. انتخاب نهایی به شرایط قرنیه و نتیجه فیت بستگی دارد.
۳. آیا اسکلرال لنز از کنتاکت لنز معمولی راحتتر است؟
برای برخی افراد بله، اما این موضوع قطعی نیست. مطالعات روی بیماران مبتلا به قوز قرنیه در مجموع راحتی بالاتری را با اسکلرال لنز نسبت به لنزهای GP قرنیهای گزارش کردهاند، ولی تجربه هر فرد میتواند متفاوت باشد.
۴. آیا اسکلرال لنز برای خشکی چشم هم استفاده میشود؟
بله، در برخی بیماران مبتلا به بیماری سطح چشم و خشکی شدید میتواند مطرح باشد. فضای مایع میان لنز و قرنیه به حفظ یک محیط مرطوب کمک میکند. با این حال، شواهد در خشکی چشم بدون بینظمی قرنیه همچنان در حال بررسی است.
۵. آیا استفاده از اسکلرال لنز نیاز به فیت تخصصی دارد؟
بله. اندازه، شکل و نحوه قرارگیری اسکلرال لنز باید با سطح چشم هماهنگ شود. فیت نامناسب میتواند باعث ناراحتی، تاری، تجمع رسوبات یا مشکلات دیگر شود.
۶. آیا میتوان اسکلرال لنز را با آب شیر شست؟
خیر. برای مراقبت از لنز باید از محلول مناسب و روش توصیهشده توسط متخصص استفاده شود. تماس لنز با آب میتواند خطر آلودگی میکروبی را افزایش دهد.
۷. آیا اسکلرال لنز دید بهتری از لنز معمولی ایجاد میکند؟
نه همیشه. در قرنیههای نامنظم، طراحی اسکلرال میتواند کیفیت اپتیکی مناسبی ایجاد کند، اما نتیجه به شکل قرنیه، فیت و وضعیت چشم بستگی دارد. در یک مطالعه روی قوز قرنیه، هر دو نوع لنز RGP و اسکلرال توانستند دید را بهبود دهند.
۸. آیا انتخاب اسکلرال لنز به جای کنتاکت لنز یک تصمیم شخصی است؟
انتخاب نهایی بهتر است بر اساس معاینه چشم، وضعیت قرنیه و فیت آزمایشی انجام شود. بهخصوص در قوز قرنیه یا بیماریهای سطح چشم، انتخاب لنز صرفاً بر اساس قیمت یا راحتی اولیه توصیه نمیشود.
